Cách giúp ăn ngon, ngủ đủ ngày Tết

Tết là mùa của sum vầy, tiệc tùng và những chuyến đi xa. Nhưng đi kèm niềm vui thường là lịch sinh hoạt bị xáo trộn: ngủ muộn, ăn uống thất thường, ít vận động, thậm chí thay đổi múi giờ. Theo bác sĩ nội trú Lê Ngọc Châu (Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cơ sở 3), khi đồng hồ sinh học lệch nhịp, cơ thể dễ khó ngủ, ngủ không sâu và mệt mỏi vào ban ngày. Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý trong dịp Tết để hạn chế rủi ro sức khỏe.

Vì sao lệch nhịp sinh học khiến cơ thể xuống sức?

Khi nhịp sinh học bị rối loạn, dù chỉ tạm thời, cơ thể có thể xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Khó ngủ, ngủ không sâu, dễ tỉnh giấc.
• Mệt mỏi, thiếu năng lượng dù không làm việc nặng.
• Giảm tập trung, trí nhớ kém.
• Rối loạn tiêu hóa: khó tiêu, đầy bụng, chán ăn, táo bón.
• Dễ cáu gắt, căng thẳng.

Dưới góc nhìn Y học cổ truyền, bác sĩ Châu cho biết đây là trạng thái âm dương mất điều hòa, khí huyết vận hành không đúng thời. Ngủ muộn khiến âm không đủ dưỡng dương, tạng phủ khó phục hồi; ăn uống thất thường làm tỳ vị suy yếu, kéo theo cảm giác uể oải và rối loạn tiêu hóa.

Ai dễ bị ảnh hưởng nặng hơn trong dịp Tết?

Không phải ai cũng chịu tác động giống nhau. Những nhóm dưới đây thường “nhạy” với việc lệch nhịp hơn và cần cẩn trọng:

• Người lớn tuổi.
• Người có bệnh mạn tính: tim mạch, hô hấp, tiểu đường, bệnh thận mạn, rối loạn giấc ngủ, suy nhược cơ thể…
• Người lao động trí óc căng thẳng hoặc lao động thể lực nặng nhọc.
• Trẻ nhỏ.
• Phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú.

Ba “nguyên tắc vàng” giúp ăn ngon, ngủ đủ ngày Tết

Ổn định giờ thức và ngủ mỗi ngày

Tinh thần cốt lõi là “không xáo trộn quá mạnh”. Bạn không cần đúng từng phút, nhưng nên giữ chênh lệch không quá 1 giờ so với ngày thường. Khi đồng hồ sinh học ổn định, cơ thể giảm áp lực, ngủ dễ hơn và cũng dễ bắt nhịp lại với lịch làm việc, học tập sau Tết.

Ăn uống có giờ giấc, vừa phải

Ngày Tết nhiều món ngon nhưng cơ thể lại “ngại” nhất việc ăn quá no, ăn khuya hoặc bỏ bữa. Gợi ý thực tế:

• Ưu tiên ăn đúng bữa, không bỏ bữa sáng.
• Hạn chế ăn quá nhiều vào buổi tối muộn.
• Chọn khẩu phần vừa đủ, nhai chậm, giảm cảm giác đầy bụng.

Theo Y học cổ truyền, ăn đúng giờ giúp tỳ vị vận hóa tốt, khí huyết sinh ra đầy đủ, cơ thể ít mệt mỏi hơn.

Vận động nhẹ và tiếp xúc ánh sáng ban ngày

Bạn không cần tập nặng. Chỉ cần duy trì các hoạt động nhẹ như:

• Đi bộ, chạy bộ chậm.
• Dọn dẹp nhà cửa, leo cầu thang vừa sức.
• Tập vài động tác thể dục, dưỡng sinh vào buổi sáng.

Ánh sáng tự nhiên giúp “định giờ” đồng hồ sinh học rất hiệu quả. Theo góc nhìn Y học cổ truyền, buổi sáng là thời điểm dương khí thịnh, hỗ trợ lưu thông khí huyết, giúp cơ thể tỉnh táo và dẻo dai hơn.

Làm gì để điều chỉnh lại nhịp sinh học sau Tết?

Nếu sau Tết bạn thấy khó ngủ, mệt mỏi, giảm tập trung, hãy điều chỉnh từ từ trong tuần đầu tiên bằng các bước sau:

Bước 1: Dời giờ ngủ sớm dần

Mỗi ngày ngủ sớm hơn 15 đến 30 phút, có thể linh hoạt theo thể trạng. Tránh ép ngủ ngay khi chưa buồn ngủ, vì dễ tạo tâm lý căng thẳng.

Bước 2: Thức dậy đúng giờ buổi sáng, kể cả cuối tuần

Cố gắng dậy khoảng 6 đến 7 giờ sáng, mở cửa đón ánh sáng. Tránh ngủ “nướng” quá lâu vì dễ kéo theo trễ bữa sáng và rối loạn cả ngày.

Bước 3: Giảm kích thích não bộ vào buổi tối

• Hạn chế cà phê, trà đặc, nước tăng lực, đồ ngọt sau 15 đến 16 giờ.
• Giảm dùng điện thoại, tivi 30 phút đến 1 giờ trước khi ngủ.
• Có thể ngâm chân nước ấm, xoa bóp nhẹ vùng cổ gáy để thư giãn.

Bước 4: Ăn tối sớm, nhẹ bụng

Ăn trước khi ngủ ít nhất 2 đến 3 tiếng. Ưu tiên món hấp, luộc, dễ tiêu; hạn chế đồ nhiều dầu mỡ để tránh đầy bụng và trằn trọc.

Bước 5: Làm việc vừa sức, tránh căng thẳng liên tục

Sau Tết dễ rơi vào trạng thái “quá tải” vì cần bắt nhịp lại công việc và học tập. Hãy phân bổ việc theo mức ưu tiên, xen kẽ nghỉ ngắn để giảm nguy cơ kiệt sức.

Tóm lại, giữ sức khỏe ngày Tết không phải là “tự ép mình kỷ luật quá mức”, mà là biết cách giữ nhịp sinh học ổn định để cơ thể luôn có năng lượng vui chơi và phục hồi đúng cách. Chỉ với 3 nguyên tắc vàng: giữ giờ ngủ, ăn đúng bữa và vận động kèm đón nắng ban ngày, bạn đã giảm đáng kể cảm giác mệt mỏi, khó tiêu, mất ngủ thường gặp trong dịp lễ. Và nếu sau Tết bị đảo lộn giờ giấc, hãy điều chỉnh từ từ trong một tuần để cơ thể quay lại guồng nhanh và nhẹ nhàng hơn.